7. ÜNİTE ELEKTRİĞİN İLETİMİ

6. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Ünitelerin Konu Özetleri
Cevapla
Kullanıcı avatarı
admin
Mesaj Panosu Yöneticisi
Mesajlar: 385
Kayıt: 15 May 2019, 11:08
Konum: Kocaeli
İletişim:

7. ÜNİTE ELEKTRİĞİN İLETİMİ

Mesaj gönderen admin »

• 1. BÖLÜM: İletken ve Yalıtkan Maddeler
• 2. BÖLÜM: Elektriksel Direnç ve Bağlı Olduğu Faktörler

1. BÖLÜM: İLETKEN VE YALITKAN MADDELER
KONU VE KAVRAMLAR
• İletken Maddeler
• Yalıtkan Maddeler
• İletken ve Yalıtkan Maddelerin Kullanım Alanları

1. BÖLÜM: İLETKEN VE YALITKAN MADDELER
Hayatımızı kolaylaştıran pek çok araç-gereç elektrik enerjisi ile çalışır. Ampulün ışık vermesi, TV'nin
çalışması, fırının ısıtması vb. birçok alet için elektrik enerjisine ihtiyaç vardır. Elektrik enerjisinin üretildiği
yerler elektrik santralleridir.
Elektrik santrallerinde üretilen elektrik enerjisi, kablolar yardımıyla taşınarak evlerimize ulaşır. Ana
kablodaki enerji daha ince kablolarla odalara dağıtılır. Bu ince kablolar duvar içinden prizlere ve anahtarlara
bağlanır. Böylece elektrik evlerimize kadar taşınır.

Bazı maddeler elektrik enerjisini iletirken bazıları iletmezler. Maddeler elektrik enerjisini iletme bakımından iki gruba ayrılır.
1. İletken Maddeler: Elektrik enerjisini ileten maddelerdir.
Katı İletkenler
• Demir vida
• Alüminyum folyo
• Altın bilezik
• Islak tahta
• Toprak
• Bakır tel
• Metal kaşık
• Kurşun kalem ucu
• Madeni para
Sıvı İletkenler
• Tuzlu su
• Limonlu su
• Çeşme suyu
• Sirke

2. Yalıtkan Maddeler: Elektrik enerjisini iletmeyen maddelerdir.
Katı Yalıtkanlar
• Plastik tabak
• Kuru tahta
• Cam bardak
• Porselen kase
Sıvı Yalıtkanlar
• Şekerli su
• Saf su

İLETKEN VE YALITKAN MADDELERİN KULLANIM ALANLARI
İletken ve yalıtkan maddelerin kullanım alanları oldukça fazladır. Elektrik enerjisi iletiminde kullanılan kablolar, iletken ve yalıtkan maddelerden yapılmıştır. iç kısmında bakır veya alüminyum teller kullanılır. Canlıları elektrik çarpmaması için kablonun etrafı plastikle yani yalıtkan bir maddeyle kaplanır.

Evimizde kullandığımız elektrik ile çalışan TV, buzdolabı, ütü gibi aletler elektrik enerjisi ile çalışır. Elektrik enerjisinden doğabilecek tehlikelere karşı önlem olsun diye bu aletlerin dışı yalıtkan bir malzeme ile kaplanmıştır. Elektrikli aletlerde en çok kullanılan yalıtkan malzeme plastik, kauçuk ve porselendir.

Altın ve gümüş, bakır ve alüminyuma göre daha iyi iletken olmalarına rağmen şehir elektriğinin iletiminde tercih edilmez. Çünkü
altın ve gümüş, bakır ve alüminyuma göre daha pahalıdır.

2. BÖLÜM:ELEKTRİKSEL DİRENÇ VE BAĞLI OLDUĞU FAKTÖRLER
KONU VE KAVRAMLAR
• Elektriksel Direnç
• Elektriksel Direncin Bağlı Olduğu Faktörler
(Dik Kesit Alanı, Uzunluk, İletkenin Cinsi)

ELEKTRİKSEL DİRENÇ

Daha önce basit bir elektrik devresinde ampul parlaklıklarının kullanılan pil ve ampul sayısına göre değiştiğini öğrenmiştik.
Bir elektrik devresinde ampul sayısı sabit tutularak pil sayısı arttırıldığında ampulün parlaklığının arttığını görmüştük.
Bir elektrik devresinde pil sayısını sabit tutup ampul sayısını arttırdığımızda ise ampulün parlaklığının azaldığını öğrenmiştik.
Acaba iletken telin cinsini değiştirirsek ampulün parlaklığı nasıl değişir?
Yaptığımız etkinlik sonucu ampul parlaklığının telin cinsine göre değiştiğini öğrendik. Peki, ampul parlaklığını sadece telin cinsi mi etkiler? Telin uzunluğunu değiştirirsek ampul parlaklığı değişir mi? Bakır tel ve alüminyum tel kullandığımızda Ampuller farklı parlaklıklarda yandı. Bunun sebebi kullanılan iletken tellerin iletkenlik özelliklerinin farklı olmasıdır.
Fakat iletkenlik özelliği sadece iletken telin cinsine değil aynı zamanda iletken telin uzunluğuna ve dik kesit alanına da bağlıdır.
Bakır tel kullandığımız elektrik devresinde ampul daha parlak yandı. Bu, bakır telin elektriksel direncinin alüminyum telin elektriksel direncinden daha küçük olduğunu gösterir.

Maddelerin elektrik enerjisinin iletilmesine gösterdiği zorluk elektriksel direnç olarak ifade edilir. Devrede kullanılan iletken telin direnci ne kadar büyük olursa ampul parlaklığı o kadar az olur. İletken tel uzun ve ince ise elektriksel direnç büyüktür. Bu durumda devrenin ampul parlaklığı az olur. İletken teli ne kadar kısa ve kalın kullanırsak direnç o kadar küçük olacağından devrenin ampul parlaklığı çok olur.
Çamaşır makinesinin kablosu ile cep telefonu şarj aletinin kablosunu karşılaştırdığınızda kalınlıklarının farklı olduğunu gözlemlemişsinizdir. Çamaşır makinesini çalıştırmak için daha fazla elektrik enerjisine ihtiyaç duyulduğundan kablosu kalındır yani kablonun elektriksel direnci küçüktür.
Elektrikli araçlar kullanılırken mümkün olduğunca kısa kablo kullanılmalıdır. Örneğin, elektrikli ısıtıcıların kablosu kısadır.
İletken telin uzunluğu sabit tutulup dik kesit alanı arttıkça elektriksel direnç azalır.

Ampul de Bir Dirençtir

Elektrik enerjisini ısı ve ışık enerjisine çeviren devre elemanı ampuldür. Ampuller elektrik enerjisini ışığa nasıl çevirir? Bu soruyu cevaplayabilmek için ampulün yapısını inceleyelim.
Ampul, vidalı metal bir kısım ve cam bir balondan oluşur. Bu cam balonun içinde filaman adı verilen bir tel bulunur. Bu tel büyük dirence sahip olan tungsten (volfram) metalinden yapılmıştır. Ampul içindeki telin dik kesit alanının küçük, boyunun uzun olması telin direncinin büyük olması için gereklidir. Bu filaman tel, sarmal hale getirilerek ampule yerleştirilmiştir. Telden geçen elektrik enerjisi zorlanır. Telden geçen elektrik enerjisi zorlandıkça tel kızarır ve ışık yayar.
Ampulün içerisinde hava olsaydı tungsten metalinden yapılmış filaman hava ile etkileşime girerek yanıp kül olurdu. Bu nedenle ampulün içindeki hava boşaltılarak yerine argon gazı doldurulur. Ampulün içine neon gazı doldurulduğunda lamba renkli ışık yayar.
Resim
Resim

A. Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere doğru sözcüğü/sözcükleri yazınız.
1) Maddelerin elektrik enerjisinin iletilmesine karşı gösterdiği zorluğa ……………………… denir.
2) Elektrik enerjisini ileten maddelere ……………………… denir.
3) Elektrik enerjisini iletmeyen maddelere ……………………… denir.
4) Direnç; bir iletkenin cinsine, ……………………… ve ……………………… bağlıdır.
5) Kabloların dış kısmı, yalıtkan bir madde olan ……………………… ile kaplıdır.
6) ……………………… elektrik enerjisinin taşınmasını sağlayan devre elemanıdır.
7) Bir devredeki ampulün parlaklığı devredeki ……………………… uzunluğuna bağlıdır.
8) Ampulün içinde ……………………… tel bulunur.
9) Dik kesit alanı ……………………… bir iletkenin direnci azalır.

B. Aşağıdaki ifadeler doğru ise (D) yanlış ise (Y) harfi yazınız. Yanlış olduğuna inandığınız ifadenin
doğrusunu altındaki boşluğa yazınız.

( ) Elektrik enerjisini ileten maddelere yalıtkan madde denir.
……………………………………………………………………………………………………………………………………...................
( ) Vücudumuz elektrik enerjisini iletir.
……………………………………………………………………………………………………………………………………...................
( ) Islak tahta parçası iletkendir.
……………………………………………………………………………………………………………………………………...................
( ) İletken maddelerin dirençleri büyük, yalıtkan maddelerin dirençleri küçüktür.
…………….…………………………………………………………………………………………………………………………
( ) Saf su, içerisine tuz atılıp karıştırıldığında iletken hale geçer.
...…………….………………………………………………………………………………………………………………………
( ) Kuru hava elektrik enerjisini iletir.
……………………………………….………………………….…………………………………………………………………..
( ) Devre elemanlarının her biri, bir direnç değerine sahiptir.
……………………………………………………..………………………………………………………………………………..
( ) Ütü, fırın, elektrik sobası gibi elektrikli cihazların içinde direnci büyük teller kullanılır.
…………………………………………………………….…………………………………………………………………………
( ) Eşit kesit alana sahip aynı cins maddeden yapılmış iki iletkenden uzun olanın direnci, kısa olanınkinden
daha büyüktür.
.......………………………………………………………………………………………………………………………………..
( ) Bir iletkenin direnci, iletkenin kütlesine bağlıdır.
……………………………………………………………………………………………………………………………………….

KONU KAZANIM KAVRAMA TESTİ ÇÖZMEK İÇİN TIKLA >https://www.kavramaca.com/forum/viewtop ... =141&t=120


Cevapla

“6. Sınıf Fen Bilimleri Konu Özetleri” sayfasına dön