3. ÜNİTE: KUVVET VE HAREKET

6. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Ünitelerin Konu Özetleri
Cevapla
Kullanıcı avatarı
admin
Mesaj Panosu Yöneticisi
Mesajlar: 385
Kayıt: 15 May 2019, 11:08
Konum: Kocaeli
İletişim:

3. ÜNİTE: KUVVET VE HAREKET

Mesaj gönderen admin »

Aşağıdaki özet yeni müfredata göre basılan MEB ders kitabından hazırlanmıştır.

BU ÜNİTE 2 BÖLÜMDEN OLUŞMUŞTUR.
• BİLEŞKE KUVVET
• SABİT SÜRATLİ HAREKET

3. ÜNİTE: KUVVET VE HAREKET - KISA ÖZETİ

Resim


3. ÜNİTE: KUVVET VE HAREKET - UZUN ÖZETİ

1. BÖLÜM: BİLEŞKE KUVVET
KONU VE KAVRAMLAR
• Kuvvetin Özellikleri (Yön, Doğrultu, Büyüklük)
• Bileşke Kuvvet (Net Kuvvet)
• Dengelenmiş ve Dengelenmemiş Kuvvetler

Bu bölümde kuvvetin özelliklerini fark edecek ve bileşke kuvveti çizimle göstereceğiz. Dengelenmiş ve dengelenmemiş kuvvetleri kavrayacağız.



KUVVETİN ÖZELLİKLERİ
Duran bir cismi hareket ettirebilen, hareket eden cismi durdurabilen, cisimlerin yönünü ve hızını değiştirebilen, cismin şeklinde değişiklik yapabilen etkiye kuvvet denir. Kuvvet kısaca ‘’F’’ harfi ile gösterilir. Birimi Newton (Nivtın)’dur ve ‘’N’’ ile gösterilir.

Kuvvetin etkilerini kavrayabilmek için kuvvetin özelliklerini bilmek gerekir. Her kuvvetin; yönü, doğrultusu ve büyüklüğü (şiddeti) vardır.

Kuvvetin Yönü ve Doğrultusu

Cisimlere uyguladığımız kuvvetlerin yönleri ve doğrultuları vardır. Yön ve doğrultu kavramları birbirinden farklı kavramlar olduğu için bunları karıştırmamak gerekir.
Bir doğrultuda iki yön vardır. Örneğin doğu-batı doğrultusunda olan bir cismin yönü doğu veya batı olabilir.

Kuvvetin Büyüklüğü (Şiddeti)
Kuvvetin büyüklüğü ölçülebilir. Daha önce kuvvet ölçen aracın dinamometre olduğunu öğrenmiştik. Ünlü bilim insanı Isaac Newton’un (Ayzek Nivtın) soyadını simgeleyen ‘’N’’ kuvvet birimini simgeler. Kuvvetin yönünü, büyüklüğünü ve doğrultusunu belirtmek için doğrular kullanılır. Doğruları göstermek için ok Resimçizilir. Okun yönü, kuvvetin yönünü gösterir. Kuvvetin büyüklüğünü ise okun uzunluğu belirler.

BİLEŞKE KUVVET
Cisimlere aynı anda birden fazla kuvvet etki edebilir. Masanın yerini değiştirmek isteyen iki kişi masaya kuvvet uygular. Bazen bir kişi de tek başına kuvvet uygulayabilir ve masanın yeri değişir. Bir kişinin masaya uyguladığı kuvvet, iki kişinin masaya uyguladığı kuvvet toplamına eşittir. Bir cisim üzerine etki eden iki veya daha fazla kuvvetin yaptığı etkiyi tek başına yapabilen etkiye bileşke kuvvet (net kuvvet) denir. Bileşke kuvvet "R" veya "Fnet" olarak gösterilir. Birimi Newton (N)'dur. Aynı doğrultudaki kuvvetlerin bileşkesini alırken yönleri dikkate alınmalıdır.

1- Aynı Doğrultulu ve Aynı Yönlü Kuvvetlerin Bileşke Kuvveti:
Bir cisme etki eden kuvvetler aynı yönlü ve aynı doğrultulu ise kuvvetler toplanarak bileşke kuvvet bulunur.
R=F1+F2
2- Aynı Doğrultulu ve Zıt Yönlü Kuvvetlerin Bileşke Kuvveti:
Bir cisme etki eden kuvvetler aynı doğrultulu ve zıt yönlü ise büyük kuvvetten küçük kuvvet çıkarılarak bileşke kuvvet bulunur.
R=F1-F2

DENGELENMİŞ VE DENGELENMEMİŞ KUVVETLER
Cisimlerin hareket etmesi için tek bir kuvvetin etkisi yeterli midir? Bir cisim birden çok kuvvetin etkisinde kalabilir mi? Cisim bu kuvvetlerin etkisinde nasıl hareket eder?
Dengelenmiş Kuvvet
Halat çekme oyununu düşünelim. Takımların birbirini yenemediğini düşünürsek bileşke kuvvetin sıfır olduğunu söyleyebiliriz. Halat bu durumda dengelenmiş kuvvetlerin etkisi altındadır.
Bir cisim eşit büyüklükte ve zıt yönlü kuvvetlerin etkisi altında ise bileşke kuvvet sıfırdır. Cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisi altındadır.

Bir cisme etki eden bileşke kuvvet sıfır ise R=F1-F2=0 Cisim dengelenmiş kuvvetlerin etkisi altındadır.

Cisim başlangıçta sabit süratle hareket ediyorsa, R=F1-F2=0 ise Cisim sabit süratle hareket etmeye devam eder.

Cisim hareket etmiyorsa veya sabit süratle hareket ediyorsa cisim dengededir. Örneğin ağaç dalında duran elma, kitaplıkta duran kitap dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir.

Dengelenmemiş Kuvvet

Futbolcu duran topa vurunca top harekete geçer. Futbolcu kendisine gelen topu yakalayıp topu durdurabilir. Bu durumda top dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir.
Bilek güreşi yapan iki kişi zıt yönlü kuvvetler uygular. Bu kişilerden büyük kuvvet uygulayan kişi diğer kişiyi yener. Bu durumda kişilerin bilekleri dengelenmemiş kuvvetlerin etkisindedir. Bir cisim üzerine etki eden bileşke kuvvet sıfır değilse cisim dengelenmemiş kuvvetlerin etkisi altındadır.
Resim

Bir cisme etki eden iki veya daha fazla kuvvet varsa bu kuvvetlerin bileşkesine eşit büyüklükte ve zıt yönde uygulanan diğer kuvvet dengeleyici kuvvettir.

Dengelenmemiş kuvvetlerin etkisinde kalan cisimlerin dengede kalabilmesi için cisme uygulanan kuvvetlerin bileşkesine eşit büyüklükte ve zıt yönde dengeleyici kuvvetin uygulanması gerekir. Bunun için de önce cisme uygulanan net kuvvet bulunur. Sonra da cisme uygulanan net kuvvete eşit büyüklükte ve zıt yönde bir kuvvet uygulanır.
Resim

2. BÖLÜM:SABİT SÜRATLİ HAREKET
KONU VE KAVRAMLAR
• Yol, Zaman, Sürat ve Birimleri
• Sabit Süratli Hareketin Yol-Zaman Grafikleri
• Sabit Süratli Hareketin Sürat-Zaman Grafikleri

Bu bölümde yol, zaman, sürat ve birimlerini öğreneceğiz.

SÜRAT
Bir cismin hareketli olup olmadığını anlayabilmek için sabit bir noktanın belirlenmesine ihtiyaç vardır. Hareket halindeki her cismin bir sürati vardır. Ağaçtan düşen yaprağın, yuvarlanan bilyenin, yolda ilerleyen bisikletin sürati vardır.
Bir kaplumbağa ile kediyi karşılaştırdığımızda hangisinin daha süratli olduğunu hepimiz biliriz. Ancak hiçbir bilimsel ölçüm yapmadan cevap vermek doğru olmaz.

Sürat, birim zamanda alınan yoldur. Bir cismin süratini bulabilmek için cismin aldığı yolu ve bu yolu alması için geçen süreyi bilmemiz gerekir. Sürat birimi uzunluk biriminin zaman birimine bölünmesiyle bulunur.

Resim

SABİT SÜRATLİ HAREKET
Bir aracın sürat göstergesi, belirli bir zaman aralığında aynı değeri gösteriyorsa bu zaman aralığında aracın süratinin zamanla değişmediği anlaşılır. Bu şekilde hareket eden araç için "sabit süratle hareket ediyor" denir. Sabit süratle hareket eden araç eşit zaman aralıklarında eşit yollar alır.
Resim

NELER ÖĞRENDİK

Aşağıdaki ifadeler doğru ise (D) yanlış ise (Y) harfi yazınız.

(....) Bileşke kuvvetin birimi ‘’R’’dir.
(....) Sabit süratle hareket eden hareketli, dengelenmiş kuvvetlerin etkisindedir.
(....) Aynı yönlü kuvvetlerin bileşke kuvvetini bulurken kuvvetler toplanır.
(....) Süratin birimi sn/m'dir.
(....) Aynı sürede daha fazla yol alan hareketli daha süratlidir.


Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere doğru sözcüğü/sözcükleri yazınız.

• Kuvvetin büyüklüğü …………………………. ile ölçülür.
• Yönü zıt olan kuvvetlerin …………………………. aynıdır.
• Eşit zaman aralıklarında eşit yol alan araç …………………………. hareket yapar.
• Sürati hesaplayabilmek için ………………………….ve…………………………. bilinmelidir.
• Birim zamanda alınan yola …………………………. denir.
• Üzerine etki eden kuvvetlerin bileşkesi sıfır ise cisim …………………………. ………………………… etkisindedir.

KONU KAZANIM KAVRAMA TESTİ ÇÖZMEK İÇİN TIKLA >https://www.kavramaca.com/forum/viewtop ... =141&t=120


Cevapla

“6. Sınıf Fen Bilimleri Konu Özetleri” sayfasına dön