1. ÜNİTE: GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR

6. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Ünitelerin Konu Özetleri
Cevapla
Kullanıcı avatarı
admin
Mesaj Panosu Yöneticisi
Mesajlar: 385
Kayıt: 15 May 2019, 11:08
Konum: Kocaeli
İletişim:

1. ÜNİTE: GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR

Mesaj gönderen admin »

Aşağıdaki özet yeni müfredata göre basılan MEB ders kitabından hazırlanmıştır.

BU ÜNİTE 2 BÖLÜMDEN OLUŞMUŞTUR.
• GÜNEŞ SİSTEMİ
• GÜNEŞ VE AY TUTULMALARI

1. ÜNİTE: GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR - KISA ÖZET

Resim
Resim


1. ÜNİTE: GÜNEŞ SİSTEMİ VE TUTULMALAR - UZUN ÖZET

1. BÖLÜM: GÜNEŞ SİSTEMİ
KONU VE KAVRAMLAR
• Güneş Sistemi
• Gezegenler
• Meteor
• Gök Taşı
• Asteroit

Bu bölümde Dünyamızın da içinde bulunduğu Güneş sistemindeki gezegenlerin özelliklerini inceleyeceğiz. Farklı etkinliklerle gezegenlerin büyüklüklerini ve Güneş’e olan yakınlıklarını öğreneceğiz. Meteor, gök taşı, asteroit gibi gök cisimleri hakkında bilgi edineceğiz.

GÜNEŞ SİSTEMİ
İnsanlar, çok eski çağlardan beri gökyüzünü merakla gözlemlemiştir. İlk çağlarda günümüzdeki gibi ışıklandırma olmadığı için o günün insanı, geceleri kolaylıkla gökyüzündeki değişik gök cisimlerinin farkına varmıştır.

GEZEGENLERİN TEMEL ÖZELLİKLERİ
Uzayda bulunan cisimlerin her birine gök cismi denir. Güneş de bunlardan biridir ve Dünya üzerindeki yaşamın devam etmesinde hayati öneme sahiptir. Güneş’in Dünya’ya olan uzaklığı yaklaşık 150 milyon km’dir.
Güneş etrafında dolanan, kendi enerjisini üretemeyen farklı büyüklükteki gök cisimlerine gezegen denir. Gezegenler; Güneş'e farklı uzaklıkta, elips şeklindeki yörüngelerinde aynı yönde dolanırken kendi eksenleri etrafında da dönme hareketi yapar.
Merkezinde Güneş, çevresinde elips yörüngeler üzerinde dolanan sekiz gezegen, bunlara ait uydular, göktaşları, meteorlar ve kuyruklu yıldızlardan oluşan gök cisimleri topluluğuna Güneş sistemi denir.

Güneş sisteminde bulunan gezegenler, Güneş’e yakından uzağa doğru: Merkür, Venüs, Dünya, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün şeklinde sıralanır. Gezegenler, kendi eksenleri etrafında dönme; Güneş etrafında dolanma hareketi yapar. Venüs ve Uranüs gezegenleri hariç diğer gezegenlerin kendi ekseni etrafındaki dönüşü, saatin dönme yönüne terstir. Gezegenler iki gruba ayrılır:

İç gezegenler, büyüklük ve yapı olarak birbirine benzer ve kayalık yapıdadır. Bazılarının uydusu vardır. Hiçbirinin halkası yoktur. İç gezegenlerin en büyüğü Dünya’dır.
Dış gezegenler, büyüklük olarak birbirine benzer. Her biri, kalın bir atmosfere sahiptir. Dış gezegenler, iç gezegenlerden çok daha büyüktür. Hepsinin halkası ve çok sayıda uydusu vardır. Dış gezegenlerin sıcaklığı, iç gezegenlerin sıcaklığına göre daha düşüktür.
Resim

Görseldeki gibi Mars’la Jüpiter arasında Asteroit Kuşağı bulunur. Burada Güneş’in çevresinde dolanan binlerce asteroit bulunur. Asteroitler Güneş sisteminin beş milyar yıl önceki oluşumu sırasında ortaya çıkan, aşınmış, büyük kaya ve metal parçalardır.
Resim
Resim
Resim
Resim
Resim

GEZEGENLERİN UYDULARI
Bir gezegen çevresinde, belirli bir yörüngede dolanan; gezegenden küçük gök cisimlerine uydu denir. Bir uydu, etrafında dolandığı gezegenden daha küçük boyuttadır fakat diğer gezegenlerden büyük olabilir. Örneğin Jüpiter’in uydularından biri olan Ganimet, Merkür gezegeninden daha büyüktür. Dünya’nın uydusu Ay, gökyüzünde rahatlıkla görülmektedir. Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün uydusu olan diğer gezegenlerdir. Merkür ve Venüs gezegenlerinin ise uyduları yoktur.

Gezegenlerin Büyüklükleri
Gezegenlerin büyükten küçüğe göre sıralaması:
Jüpiter – Satürn – Uranüs – Neptün – Dünya – Venüs – Mars – Merkür şeklindedir.

Resim

ASTEROİT, METEOR, GÖK TAŞI
Güneş sisteminin beş milyar yıl önceki oluşumu sırasında ortaya çıkan, aşınmış kaya ve metal parçalarına asteroit denir. Küçük gök cisimleri grubu olarak da bilinen asteroitler Güneş’in çevresinde, Jüpiter ve Mars'ın yörüngeleri arasında dolanmaktadır. Fakat Güneş sisteminde farklı konumlarda da dolanabilirler. Örneğin bazı asteroitler, Güneş çevresinde Dünya’ya yakın bir yörüngede dolanırlar.

Bazen bir asteroit, diğer bir asteroitle çarpışabilir. Bu çarpışma sonucu asteroit, küçük parçalara ayrılır. Bu parçalar da Güneş sisteminde gezegenlerin çevresinde dolanırlar. Asteroitlerin parçalanması sonucu oluşan küçük parçaların bazıları, Dünya yüzeyine çarpmadan atmosferde buharlaşır. Bu gök cisimlerine meteor denir. Meteorlar, gökyüzünde ışık demeti oluşturur. Görünüşü sebebiyle meteorlara halk dilinde kayan yıldız da denir. Asteroit ve meteorlar, kaya parçalarıdır. Aralarındaki fark Dünya yüzeyine yakınlığı ile ilgilidir.

Atmosferden geçerken yanarak tükenmeyip yeryüzüne kaya olarak düşen meteor parçalarına gök taşı denir. Gök taşının yeryüzüne ulaştıktan sonra oluşturduğu çukura göktaşı çukuru denir. Geçmişte bazı büyük gök taşları Dünya’ya çarpmıştır. Ülkemizde Ağrı-Doğubeyazıt'ta 35 metre genişliğinde, 60 metre derinliğinde bir gök taşı çukuru bulunur. Asteroitlerin oluşumu, Güneş sistemin başlangıcına dayandığı için, gök taşları Güneş sisteminin oluşumu hakkında bilim insanlarına ipucu verir.

Neler Öğrendik?

1. Venüs ---- (....) a. Halkası en belirgin olan gezegendir.
2. Dünya --- (....) b. Güneş sisteminin en uzak gezegenidir.
3. Merkür -- (....) c. "Kırmızı Gezegen" adı ile bilinir.
4. Jüpiter -- (....) d. Dü nya ile yaklaşık aynı büyüklükte olan gezegendir.
5. Neptün -- (....) e. Güneş sisteminin en büyük gezegenidir.
6. Mars ----- (....) f . Güneş sisteminin en küçük gezegenidir.
7. Satürn --- (....) g. Zehirli gazlardan oluşan bir atmosfere sahiptir.
8. Uranüs

2. BÖLÜM: GÜNEŞ VE AY TUTULMASI
KONU VE KAVRAMLAR
• Güneş Tutulması
• Ay Tutulması
Bu bölümde gündüz vakti havanın neden karardığını, geceleyin Ay'ın aniden kayboluş sebebini öğreneceğiz. Güneş tutulması ve Ay tutulması ile ilgili bilgiler edineceğiz.

GÜNEŞ VE AY TUTULMASI
İçinde yaşadığımız evren birbirinden ilginç cisimler ve gök olayları ile doludur. Ancak bunların çoğunu yalnızca teleskoplarla gözleyebilir, çok azına çıplak gözle tanık olabiliriz. Çıplak gözle görebileceğimiz bu gök olayları, Güneş tutulması ve Ay tutulmasıdır.

GÜNEŞ TUTULMASI
Resim
Dünya üzerindeki gözlemciye göre Güneş tutulması sırasında Güneş ışınlarının önünde Ay vardır. Böylece Ay'ın gölgesi Dünya üzerine düşer. Güneş tutulması boyunca Ay’ın gölgesinin düştüğü bölgelerde Güneş görülmemektedir. Peki, Ay Güneş’e göre çok daha küçük boyutta olmasına rağmen Güneş’i nasıl kapatıyor olabilir? Gün ortasında Güneş’in görülmemesi şaşırtıcı değil mi?

Ay, Güneş’in tam önüne geçip Güneş ışığının Dünya'ya ulaşmasını engelliyor. Ay, çok daha küçük olmasına rağmen bize çok daha yakın olduğundan Güneş’i tam olarak örtebilir. Bunun nasıl olduğunu anlamak için bir gözünüzü kapatın ve tavanda yanan bir ampule karşı madeni bir para tutun. Madeni para daha küçük boyutta olmasına rağmen, ampulü tamamen kapatır. Madeni parayı tutan kişinin dışındakiler, paranın oluşturduğu gölgeden etkilenmez.

Dünya, Güneş ile Ay arasına girdiği zaman Dünya'nın gölgesi Ay' ın üzerine düşer. Bu durumda Ay tutulması olayı yaşanır. Ay tutulması sırasında Ay dolunay evresindedir. Ay tutulması sırasında Ay Dünya'dan gözlenemez. Ay tutulması gerçekleştiğinde Dünya'nın karanlık bölgesinde bulunuyorsanız Ay tutulmasını gözleyebilirsiniz.

AY TUTULMASI
Resim
Güneş tutulması, Ay'ın gölgesinin Dünya'ya düştüğü bölgelerde gözlenebilir. Güneş tutulması sırasında Ay, yeni ay evresindedir. Ancak her yeni ay evresinde Güneş tutulması gerçekleşmez. Dünya üzerinde bir noktada Güneş tutulması gerçekleştiğinde aynı yerde tekrar Güneş tutulmasının gözlenebilmesi için 375 yıl geçmesi gerekir. Bu tutulma kısa bir süre devam eder.

Dünya, Güneş sisteminde tam bir Güneş tutulmasının gözlenebileceği tek gezegendir. Ay, Dünya'nın çevresinde sürekli dolanma hareketi yaptığı halde her ay, Ay tutulması gözlenmez. Çünkü Ay her zaman Dünya'nın gölgesinde kalmaz. Ay'ın Dünya çevresindeki yörüngesi, Dünya'nın Güneş çevresindeki yörüngesine göre eğiktir. Ay, Dünya'nın arkasında olabilir fakat hala Güneş'ten ışık almaya devam eder.

Güneş ve Ay Tutulmasını Karşılaştıralım
Resim
Resim

Ünite Değerlendirme

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerlere doğru sözcüğü/sözcükleri yazınız.
1) Dünya, Güneş, Ay, gezegenler ................…. sistemi içinde yer alır.
2) Isı ve ışık yayan bir ................…. olarak Güneş örnek verilebilir.
3) ................…. gezegeni, Güneş etrafında diğer gezegenlere göre ters yönde dolanır.
4) İç gezegenler, ................…. yapıdadır. Merkür, ................…., Dünya ve Mars iç gezegenlerdir.
5) Dış gezegenler, ................…. yapıdadır. Jüpiter, Satürn, Uranüs ve ................…. dış gezegenlerdir.
6) Güneş tutulması sırasında, Ay ................…. evresindedir.
7) Ay tutulması sırasında, Güneş ve ................…. arasında, ................…. bulunur.

Aşağıdaki ifadeler doğru ise (D) yanlış ise (Y) harfi yazınız.
( ...) Güneş’e en uzak gezegen Neptün’dür.
( ...) Ay tutulmasında Ay, yeni ay evresindedir.
( ...) Mars, Kızıl Gezegen olarak bilinir.
( ...) Merkür’ün uydusu vardır. Halkası yoktur.
( ...) Her ay Güneş tutulması gerçekleşir.


KONU KAZANIM KAVRAMA TESTİ ÇÖZMEK İÇİN TIKLA >https://www.kavramaca.com/forum/viewtop ... =141&t=120


Cevapla

“6. Sınıf Fen Bilimleri Konu Özetleri” sayfasına dön